Duivels dilemma voor artsen.

Aanleg en omstandigheden

Ieder is het product van zijn aanleg, geschiedenis en omstandigheden. We leven in een tijd van keuzevrijheid in een maakbaar geachte wereld. Geloof in de macht van de wetenschap wordt gewaardeerd, meer dan aandacht voor het belang van liefde, acceptatie en wonderlijke samenhangen.

In deze context is ziekte een foutje dat gelocaliseerd en gerepareerd dient te worden. Nu veel chronische ziektes en klachten met pillen uiteindelijk toch niet verdwijnen, moet de analyse van onze genen de mogelijkheden tot fysiek ingrijpen gaan bieden.

Het dilemma van de dokter

Een arts die zijn eigen geschiedenis en karakter niet nader onder de loep wil nemen, zal daartoe bij zijn patiënten ook niet geneigd zijn. En zou hij dat wel willen dan is er nog een dilemma, waarover straks meer. Heeft zijn patiënt chronische klachten en/of klachten die op foto’s en scans niet te duiden zijn, dan is teleurstelling waarschijnlijk. Een andere dan een mechanische visie wordt immers niet aangereikt, terwijl de symptoom-pillen de (oor)zaak niet wezenlijk veranderen. De dokter zal het beeld van de maakbare samenleving  en mens bevestigen. Patiënten willen soms ook niets anders horen.

Het vreemde is dat we diep van binnen beter weten. Aanleg, geschiedenis en omstandigheden werken niet altijd op natuurwetenschappelijk te analyseren wijze in op de vorming van de mens en zijn  ziekte. Oorzaak en gevolg redenatie kan een volgorde suggereren die verkeerd is en iemands meer omvattende werkelijkheid door versimpeling geweld aan doet en verduistert.

Nog maar een onderzoekje en een andere symptoom-pil, of toegeven dat de medische wetenschap iets niet weet en niet kan oplossen. Als de dokter dit toegeeft, moet hij logischerwijs tevens vaststellen dat de patiënt bij hem op het verkeerde adres is. Met een andere ‘holistische’ visie op ziekte en gezondheid naar iemands aanleg, geschiedenis en omstandigheden kijken is ‘not done’ en niet geprotocolleerd. Dit past dus ook niet in de financieringssystematiek van ons zorgsysteem. De dokter zou zichzelf derhalve financieel benadelen. Het medisch wetenschappelijke idee van de maakbare mens los laten op momenten dat dit voor de patiënt meer op kan leveren, is voor dokters dus om meerdere redenen niet eenvoudig.

Keerzijdes van maakbaar geachte samenleving en gezondheidszorg

Doorschietend geloof in de maakbare samenleving en in bestuurbaarheid van de zorg – en dus ook van dokters – met steeds meer regeltjes en protocollen, heeft een keerzijde. Protocollaire geneeskunde overheerst ten koste van geneeskunst die in principe ‘holistisch’ is. Kunde is te reguleren, kunst niet. Dokters als ‘standaard kundigen’ die zich soms zelfs het hier geschetste dilemma niet meer bewust zijn. Teleurgestelde vooral chronische patiënten. Medische ingrepen die soms erger zijn dan de kwaal. Symptoombestrijding die de bron ongemoeid laat en het ‘kwaad’ laat voortwoekeren. Al maar duurdere geneeskunde. Artsen die autonomie en plezier in hun werk verliezen.

Hoe leg je dit alles uit aan politici? En als ze het al begrijpen, durven ze daarvoor uit te komen dwars tegen de maatschappelijke trent in? Zijn artsen al zo murw dat hun vertegenwoordigingen geen politiek tegengas meer geven?